Nowa Biała
Stara wieś spiska,przez którą wg tradycji prowadziła droga królewska(Via Regia) z Polski na Spisz i dalej w głąb Węgier.Według zapisów kościelnych parafia istniała już w 1278 roku.Wieś dzieliła koleje losów Zamagurza Spiskiego.Od 1528 roku znajdowała się we władaniu rodu Łaskich,a od roku 1588 w rękach Horvatdów z Palocsy (dokument wymienia wieś pod nazwą węgierską Bela Ujfalu).Póżniej dziedziczy ją boczna linia tej rodziny -Stansithowie,krzewiciele protestantyzmu.W 1632 r.został wybudowany drewniany kośćiół,na miejscu którego w r.1748 postawiono obecny murowany.W XIX w.Nowa Biała była ważnym punktem granicznym między Galicją a Węgrami.Przejeżdżał tędy Staszic w 1805 r.,a w r.1848 znany podróżnik T.Tripplin.Bieda wzmogła z poczatkiem XX wieku emigrację zarobkowaą za ocean,trwała ona do II wojny światowej.W r.1920 Nowa Biała weszła w granice Polski i już w 1937 r. została zelektryfikowana.W okresie niędzywojennym wieś była ośrodkiem wytwarzania strojów ludowych spiskich w odmianie trybskiej obecnie dosyć często spotykanych .Po II wojnie światowej wieś została włączona do powiatu nowotarskiego,a od reformy administracyjnej w 1975 r. znalazła sie gminie Łopuszna.Ludność mimo wieków madziaryzacji i słowakizacji ,w więkoszośći pozostała polska,choć stosunkowo znaczna jej część uważa się za Słowaków.O ile w zasadzie na Polkim Spiszu stosunki między ludnośćią polską a ludnośćią uważającą się za mniejszość słowacką układają się poprawnie ,o tyle Nowa Biała stanowi niechlubny wyjątek.W latach sześćdziesiątych miał tu miejsce dość brzemienny w skutki przykry incydent na tle języka,w jakim mają być odprawiane nabożeństwa i śpiewane pieśni w miejscowym kościele.Problem ,czy ma to być język polski,czy słowacki i w jakim zakresie jeden,a w jakim drugi stał się zarzewiem otwartego konfliktu, którego nie potrafiomo w porę załagodzić.Kulminacyjnym momentem była bójka ,podczas której doszło do zbeszczenia kośćioła i aktu agresji wobec księdza .Konsekwencją zajścia ,na temat którego krąży wiele nie zawsze zgodnych wersji,było zamnięcie na długie lata kośćioła w Nowej Białej przez władze kośćielne archidiecezji krakowskiej.Zezwolono jedynie na odprawianie cichej mszy świętej po polsku w pomieszczeniach plebanii.Srogi ten wyrok cofnięto dopiero po 11 latach.Obecnie konflikt został przygaszony .W 1965r.wybudowano we wsi nową szkołę ,w której prowadzi się zajęcia zarówno w polskim ,jak i w słowackim języku.
